Abdelkader Benali wint E. du Perronprijs 2009
Uit het juryrapport:
Voor de E. du Perronprijs 2009 nomineerde de jury in december drie titels uit het culturele aanbod van het daaraan voorafgaande jaar. Het ging om Abdelkader Benali met De stem van mijn moeder, Mohammed Benzakour met Stinkende heelmeesters en Marion Bloem met Vervlochten grenzen. Benzakour overtuigde de jury met briljante analyses over de Nederlandse samenleving in een prachtige stijl die de herinnering aan Du Perron oproepen. Marion Bloem wist de jury aan zich te binden met een ontroerend verhaal over verbondenheid tussen generaties Indo’s.
De jury heeft besloten de E. du Perronprijs 2009 toe te kennen aan Abdelkader Benali voor zijn roman De stem van mijn moeder.
Abdelkader Benali is nauw verbonden aan de opkomst van wat eens door Boekenweekreus CPNB met trots werd aangekondigd als ‘de Migrantenliteratuur’. Het begrip verwees naar een soort letterkunde, een genre wellicht, dat uitdrukking gaf aan een nieuwe maatschappelijke werkelijkheid: Nederland als immigratieland. Als literatuur een soort van weerspiegeling is, dan was dit wel de verschijning van die nieuwe werkelijkheid.
Abdelkader Benali is altijd gezien als een exponent van die nieuwe exotische verdichting die vanaf de jaren ’90 van de vorige eeuw werd opgenomen in de Nederlandse letteren.
In het concept Migrantenliteratuur is een aanwezigheid van lichte dwang voelbaar om zaken categorisch uit elkaar te houden. Aangeduide migrantenschrijvers als oud Du Perronprijsdrager Hafid Bouazza waren de eersten om daar kritisch op te wijzen.
De jury van de Du Perronprijs is van mening dat Abdelkader Benali met De stem van mijn moeder aan deze controverse een draai weet te geven. Hij geeft stem aan een grenzeloze literatuur, waarin verschillen niet als zodanig onderwerp zijn, maar dienstbaar zijn aan een deelbare vertelling. De lichte dwang van verschil wordt door Benali omgezet tot een dwingende lichtheid van identiteit.
In De stem van mijn moeder gaat een gezin gebukt onder de vertelling van een mythische sprong van de vader, De Schoonspringer. Deze mythe, die voor hem afkomst en bestemming bij elkaar brengt, betovert en beklemt de rest van het gezin. Grote Woorden kunnen mensen het zwijgen opleggen. Een zoon sterft aan de mythe, de andere zoon trekt zich terug in de fotografie en de moeder besluit niet meer te spreken. Deze thematiek ontstijgt de achterkamerjes-literauur van inkijkjes in het dagelijks leven van migranten. Benali geeft met deze roman een volkomen natuurlijke plek aan migratie in de literatuur.
Met De stem van mijn moeder is niet een roman van een rijkgeschakeerd Nederland geschreven, maar een rijkgeschakeerde Nederlandse roman. Na het lezen van De stem van mijn moeder weten we dat we de Migrantenroman voorbij zijn.
