Net aan het eind van de zomervakantie, op een regenachtige middag, surfend op het web, vind ik mijn vrijheid. Zij belandt onmiddellijk tussen de toepassingen op mijn laptop: Freedom, versie 0.3. Als ik het programma activeer, bepaal ik zelf hoeveel minuten ik mijzelf afsluit van internet. In de handleiding staat dat het verstandig is om te beginnen met korte periodes, van een paar minuten. Vrijheid is iets waar je aan moet wennen. Ik probeer het met vijf minuten. Mijn zelfgekozen vrijheid voelt vreemd. Ik kan niet op buienradar.nl kijken of de regen tegen z'n eind loopt. Er komt geen e-mail binnen. Ik ben alleen met mezelf en een uitnodigend wit scherm. De cursor knippert. Ik typ: 'Vrijheid'.
Blijkbaar is het eenvoudig, en zelfs aantrekkelijk voor een mensenbrein om zich te nestelen in een virtuele wereld. Eenmaal erin mogen alle andere werelden lekker hun best doen om de aandacht terug te winnen. We gaan aan tafel. Onze oudste meldt dat hij in een battle is verwikkeld, en we mogen daaruit afleiden dat hij op een door hemzelf te bepalen moment zich los zal maken van zijn apparaatje. Het maakt niet uit, het is vakantie. Vakantie is, net als de korte black-outs die Freedom versie 0.3 verzorgt, zelfgekozen vrijheid. De elektronische agenda en verlofkaart zijn ingevuld, en de automatische e-mailboodschap is ingesteld: 'Beste Mensen, Ik Ben Vrij!'
Vroeger, toen konden ze zonder vakantie. Als studie of werk voor langer dan een paar dagen werd onderbroken, dan was dat omdat er ergens iets serieus mis was. Isaac Newton moest in 1665 noodgedwongen zijn College in Cambridge verlaten omdat de pest in Londen was uitgebroken, en men de ziekte al zag aan komen waaien. Newton week uit naar zijn familiebezit, een klein landgoed in Woolsthorpe, Linconshire, en bracht in de paar maanden dat hij daar bivakkeerde revoluties teweeg op het vlak van het denken over optica, de zwaartekracht, en (gelijktijdig met Leibniz) de wiskundige analyse, de theorie van verandering binnen functies met afgeleiden, integralen en limieten.
Wie komt mij eens op een volkomen onverwacht moment, dat ik dus niet vooraf heb bepaald, aangevinkt, of contractueel heb vastgelegd, doodleuk melden dat ik met onmiddellijke ingang de universiteit moet verlaten, en me tot nader orde terug moet trekken op mijn familiebezit? Met mijn hoofd vol werk en doelstellingen, afspraken en deadlines die dan allemaal mislopen, zou ik, volledig in het ongewisse, teruggeworpen worden op de wezenlijke vragen. Waarom deed ik ook alweer onderzoek? Wist ik nog wat de antithese was waartegen ik mijn these in stelling had gebracht? En ik zou me eindeloos en naar believen kunnen terugtrekken op die ultieme stek van persoonlijke vrijheid waarvan iedereen weet dat daar de mooiste ideeën te plukken zijn: de eigen wc.
[Antal van den Bosch is hoogleraar Geheugen, taal en betekenis bij de Faculteit Geesteswetenschappen]
Net aan het eind van de zomervakantie, op een regenachtige middag, surfend op het web, vind ik mijn vrijheid. Zij belandt onmiddellijk tussen de toepassingen op mijn laptop: Freedom, versie 0.3. Als ik het programma activeer, bepaal ik zelf hoeveel minuten ik mijzelf afsluit van internet. In de handleiding staat dat het verstandig is om te beginnen met korte periodes, van een paar minuten. Vrijheid is iets waar je aan moet wennen. Ik probeer het met vijf minuten. Mijn zelfgekozen vrijheid voelt vreemd. Ik kan niet op buienradar.nl kijken of de regen tegen z'n eind loopt. Er komt geen e-mail binnen. Ik ben alleen met mezelf en een uitnodigend wit scherm. De cursor knippert. Ik typ: 'Vrijheid'.
